کارایی تله فرمونی در جلب کرم آلو Grapholita funebrana (Lepidoptera: Tortricidae) روی چهار رقم آلو در شهرستان جوین (استان خراسان رضوی)

نوع مقاله : مقاله کوتاه

نویسندگان

1 استادیار، گروه گیاه‌پزشکی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه گیاه‌پزشکی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.

3 دانشیار، گروه گیاه‌پزشکی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران.

10.22092/bcpp.2025.371594.407

چکیده

کرم آلو یکی از آفات کلیدی آلو و گوجه سبز می‌باشد که هر‌ساله خسارات جبران‌ناپذیری به محصولات خانواده گلسرخیان در ایران و دنیا وارد می‌کند. به دلیل اثرات مخرب زیست‌محیطی آفت‌کش‌ها و تاثیر نامطلوب آن‌ها روی حشرات غیرهدف، کاربرد روش‌های جایگزین مانند استفاده از تله‌های فرمون جنسی بسیار ضروری است. در تحقیق حاضر، کارآیی تله‌های فرمونی در شکار کرم آلو روی چهار رقم آلو در دو سال متوالی 1403 و 1404 در یک باغ آلوی شهرستان جوین در استان خراسان رضوی بررسی شد. تله‌های دلتا حاوی فرومون جنسی از اواسط اردیبهشت ماه روی چهار رقم پرزیدنت، بلک دیاموند، قطره‌طلا و N16 نصب شدند و تا اول شهریور، تعداد شکار آنها ثبت شد. برای هر رقم سه تله در نظر گرفته‌شد. ورقه‌های چسبنده در زمان‌های انبوهی آفت، در فواصل 3–2 روز تعویض شدند. نتایج نشان داد که کرم آلو دارای دو اوج پرواز جمعیت شب‌پره‌ها (خرداد و تیرماه) روی رقم پرزیدنت است در حالی‌که روی سایر رقم‌ها یک اوج پرواز (خرداد برای N16 و قطره‌طلا و تیرماه برای بلک‌دیاموند) نشان داد. میانگین تعداد پروانه‌های جلب شده در بازه زمانی چهار ماه روی رقم پرزیدنت به ترتیب با میانگین (21±239) و (34±573) عدد در هر دو سال، بالاتر از سایر ارقام بود که نشان‌دهنده حساسیت این رقم به خسارت کرم آلو در منطقه جوین است. استفاده از تله‌های فرمونی در جلب آفات، یک روش ایمن و موثر در پایش جمعیت آفات هدف است و می‌تواند در راستای برنامه‌های مدیریتی آفات کارامد باشد.

کلیدواژه‌ها


Askary, H., Zargaran, M.R., Al–Mansor, H., Mansor–Ghazi, M., Barimani, M.H., Tabrizian, M. & Ajam–Hasani, M. 2009. Evaluation of trap shape and pheromone dispensers in capturing Male Tortrix viridana (Lep.: Tortricidae). Applied Entomology and Phytopathology, 87: 33–50. (in Farsi).
Erdei, A.L., Sousa, M., Gonzalez, F., Bengtsson, M. & Witzgall, P. 2025. Host plant odour and sex pheromone are integral to mate finding in codling moth. Journal of Chemical Ecology, 51(1):13.
Fallahzadeh, M., Shojai, M., Tabrizian, M. & Ostovan, H. 2000. Effect of color and design of the traps, dosage of pheromone component in rubber capsules and trap height on the efficiency of Cydia pomonella pheromone traps. Journal of Agricultural Science, 6(1): 77– 90.
Lo Verde, G., Guarino, S., Barone, S. & Rizzo, R. 2020. Can mating disruption be a possible route to control plum fruit moth in mediterranean environments? Insects 11: 589.
Reis, A.C., Silva, I., Santos, L.C. & Goulart, H. 2023. Lepidopteran pheromones as potential tools for pest insect control in the Arecaceae family. Research Society and Development, 12(2)
Rizzo, R., Farina, V., Saiano, F., Lombardo, A., Ragusa, E. & Lo Verde, G. 2019. Do Grapholita funebrana infestation rely on specific plum fruit features? Insects, 10: 444.
Shabani PanbehCholeh, A., Ajam Hassani, M. & GholamzadehChitgar, M. 2023. The efficiency of several types of traps and attracting compounds for capturing of mediterranean fruit fly, Ceratitis capitata (Dip.: Tephritidae) in two orchards of Nectarine and Tangerine. Plant Pest Research, 13(1): 51–61.
Staton, T. & Williamz, D. 2023. A meta–analytic investigation of the potential for plant volatiles and sex pheromones to enhance detection and management of Lepidopteran pests. Bulletin of Entomological Research, 113(6): 725–734.
Suresh, T., Roscoe, L. & Hillier, N. 2023. Pheromone and host plant odor detection in eastern spruce budworm, Choristoneura fumiferana Clemens (Lepidoptera: Tortricidae). Insects, 14: 653.